EMİR
Emir
üç kısma ayrılır:
a)
Emri Gaib اَمْرٌ
غَائِبٌ
b)
Emri Hazır اَمْرٌ
حَاضِرٌ
c)
Emri Mütekellim اَمْرٌ
مُتَكَلِّمٌ
Emri gaib de mazi ve muzari gibi iki
kısım vardır:
1)
Malum
2)
Meçhul
EMRİ
GAİB MALUM
Emri
gaib malum, fiili muzarinin malum olan altı gaib çekiminin
başına, cazim kelimelerden olan
لِ harfini getirmekle meydana gelir.
Emri gaib malumun çekimi:
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
لِيَكْتُبُوا
|
لِيَكْتُبَا
|
لِيَكْتُبْ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
لِيَكْتُبْنَ
|
لِتَكْتُبَا
|
لِتَكْتُبْ
|
مُؤَنَّثٌ
|
EMRİ
GAİB MEÇHUL
Emri
gaib meçhul, fiili muzarinin meçhul olan altı gabi çekiminin
başına, cazim kelimelerinden لِ harfini getirmekle meydana gelir.
Emri gaib meçhulun çekimi:
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
لِيُكْتَبُوا
|
لِيُكْتَبَا
|
لِيُكْتَبْ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
لِيُكْتَبْنَ
|
لَتُكْتَبَا
|
لِتُكْتَبَا
|
مُؤَنَّثٌ
|
EMRİ HAZIR
Emri hazır da mazi ve muzari gibi
iki kısma ayrılır:
1)
Malum
2)
Meçhul
EMRİ
HAZIR MALUM
Emri hazırın malumu üç şekil üzere
bulunur:
(1)- اُفْعُل (1. – 5. bab)
(2)- اِفْعِلْ (2. – 6. bab)
(3)- اِفْعَلْ (3. – 4. bab)
Birinci
ve beşinci babdan olan fiillerin emri hazır malumu birinci
şekilde gelir.
Örneğin: أ
birinci
babdan olan
كَتَبَ mazi malum fiilinin emri hazırı اُكْتُبْ
dür.
Beşinci
babdan olan حَسُنَ mazi malum fiilinin emri hazırı اُحْسُنْ dür.
İkinci
ve altıncı babdan olan fiillerin emri hazır malumu ikinci
şekilde gelir: غَسَلَ mazi malum fiilin emri hazırı اِغْسِلْ dir.
Altıncı
babdan olan حَسِبَ mazi malum fiilinin emri hazırı اِحْسُبْ
dir.
Üçüncü
ve dördüncü babdan olan fiillerin emri hazır malumu
üçüncü şekilde gelir:
üçüncü
babdan olan فَتَحَ mazi malum fiilinin emri hazırı اِفْتَحْ
dir.
dördüncü
babdan olan عَلِمَ mazi malum fiilinin emri hazır malumu
اِعْلَمْ dir.
اُفْعُلْ
kalıbındaki
emri hazır malumun çekimi:
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
اُكْتُبُوا
|
اُكْتُبَا
|
اُكْتُبْ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
اُكْتُبْنَ
|
اُكْتُبَا
|
اُكْتُبِى
|
مُؤَنَّثٌ
|
اِفْعِلْ
kalıbındaki
emri hazır malumun çekimi:
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
اِغْسِلُوا
|
اِغْسِلاَ
|
اِغْسِلْ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
اِغْسِلْنَ
|
اِغْسِلاَ
|
اِغْسِلِى
|
مُؤَنَّثٌ
|
اِفْعَلْ
kalıbındaki
emri hazır malumun çekimi:
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
اِفْتَحُوا
|
اِفْتَحَا
|
اِفْتَحْ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
اِفْتَحْنَ
|
اِفْتَحَا
|
اِفْتَحِى
|
مُؤَنَّثٌ
|
EMRİ
HAZIR MEÇHUL
Emri
hazırdan meçhul gelmez. Ancak Türkçede “yazıl, yazılınız”
gibi meçhul (edilgen) çekiminde kullanılan emri hazırlar
(emir kipinin ikinci şahısların)ın Arapçaya tercümesi
için muzarinin meçhul olan altı muhatab çekiminin başına
cazim kelimelerden olan
لِ harfini
getirmekle olur.
|
جَمْعٌ
Çoğul
|
تَثْنِيَةٌ
İkil
|
مُفْرَدٌ
Tekil
|
|
|
|
لِتُكْتَبُوا
|
لِتُكْتَبَا
|
لِتُكْتَبَ
|
مُذَكَّرٌ
|
مُخَاطَبٌ
|
|
لِتُكْتَبْنَ
|
لِتُكْتَبَا
|
لِتُكْتَبِى
|
مُؤَنَّثٌ
|
c-
EMRİ MÜTEKELLİM
Emri Mütekellim iki kısıma ayrılır:
1-
Malum
2-
Meçhul
EMRİ
MÜTEKELİM MALUM
Emri
mütekellim malumu, fiili muzarinin malum iki mütekellim
çekiminin başına, cazim kelimelerinden olan
لِ harfini
getirmekle meydana gelir.
|
لِاَكْتُبَ
|
مُتَكَلِّم
وَحْدَهُ
|
|
لَنَكْتُبْ
|
مُتَكَلِّم
مَعَ الغَيْرِ
|
EMRİ
MÜTEKELLİM MEÇHUL
Emri
mütekellim meçhul, fiili muzarinin meçhul iki mütekellim
çekiminin başına cazim kelimelerden olan
لِ harfini
getirmekle meydana gelir.
|
لِاُكْتَبْ
|
مُتَكَلِّم
وَحْدَهُ
|
|
لِنُكْتَبْ
|
مُتَكَلِّم
مَعَ الغَيْرِ
|
Dikkat:
1-
Emri gaibler –gerek malum ve gerekse
meçhul olsunlar- Türkçeye emir kipinin üçüncü şahsın
olumlusu ile tercüme edilir.
2-
Emri hazırlar –gerek malum ve gerekse
meçhul olsunlar- Türkçeye emir kipinin ikinci şahsın
olumlusu ile tercüme edilir. Örnek:
اُكْتُبْ
(yaz), لِتُكْتَبْ
(yazıl) gibi.
3-
Emri mütekellimler –gerek malum ve
gerekse meçhul olsunlar- Türkçeye dilek-istek kipinin
birinci şahsın olumlusu ile tercüme edilirler.
Örnek: لِاَكْتُبْ
(yazayım), لِنَكْتُبْ
(yazalım), لِاُكْتَبْ
(yazılayım), لِنُكْتَبْ
(yazılalım) gibi.
|